fbpx

Maas theater dans podium

Interview met Moniek Merkx over Lampje

Lampje in het theater! Maas maakt een theatervoorstelling van Annet Schaaps nu al klassieke kinderboekendebuut, bekroond met de vier belangrijkste jeugdliteratuurprijzen. Moniek Merkx regisseert en bewerkt het verhaal tot een theaterversie. De voorstelling toert van december 2019 tot en met april 2020 door heel Nederland.

Stormachtig
Je bent fan van het boek?
Moniek Merkx: “Dit is de eerste keer sinds mijn jeugd met Tonke Dragt, dat ik zo’n ontroerend nieuw jeugdboek las. Het is een prachtig tijdloos boek met waanzinnig veel verrassende wendingen en een rijk, goed geschreven plot. Wij mogen de eerste theaterbewerking maken en met de lyrische muziek van Djurre de Haan gaat mijn hart meteen al sneller kloppen. Lampje is in feite weer een coming-of-age verhaal, ik heb er al meerdere verteld. In zo’n stormachtige periode zit altijd veel diepte en het is ontroerend om te zien hoe Lampje met vallen en opstaan steeds meer zelfvertrouwen krijgt.”

Geknipt voor theater
Hoe bewerk je zo’n dik boek tot een stuk van 75 minuten?
Moniek: “Het boek is geknipt om theater van te maken. Er staan hele goede dialogen in, dus ik blijf behoorlijk trouw aan het boek. Het boek is 400 pagina’s, dat lees je niet in anderhalf uur. Het is behoorlijk belangrijk om de opbouw van het verhaal te volgen. Ik kan het verhaal niet zomaar omgooien, dat wil ik ook niet. Het wordt dus vooral de kunst van het weglaten, dat is natuurlijk erg spannend met zo’n goed boek.”

Pratende spullen
Je hebt vijf acteurs en veel personages. Hoe pak je dat aan?
Moniek: “De acteurs spelen meerdere personages. Rosa van Leeuwen speelt Lampje, Freek Nieuwdorp speelt Vis en de andere acteurs spelen allemaal meerdere rollen. Naast personages als Martha (door Anne Fé), vader, de admiraal, zijn er ook nog andere rollen. Zo heeft de wind een stem, de dode moeder praat, de afwezige vader praat, de spullen praten. In het boek worden die stemmen heel belangrijk, dat vind ik heel ontroerend. Lampje is de hoofdpersoon, maar iedereen in haar hoofd praat mee. Dat klinkt misschien een beetje raar, maar ik ken het wel, dat ik meerdere stemmen, meerdere belangen in mijn hoofd met elkaar laat praten. Dat je met jezelf praat en met de moeder in jezelf. Dat heeft Annet Schaap heel mooi verwoord en dat kunnen we denk ik heel mooi muzikaal vertellen. Carmen van Mulier en Gianni Noten spelen de meeste verschillende rollen en zijn als een soort muziekstemmen aanwezig.”

Onderwaterwereld
En Djurre de Haan maakt er droevige verlangliedjes bij…
Moniek: “Djurre heeft een paar nummers gemaakt, los van dit boek, die op de een of andere manier naadloos aansluiten. Bijvoorbeeld Sea Life, een bestaand nummer dat hij ook in Alleen op de wereld speelde en zong. De onderwaterwereld, bezongen in Sea Life, is heel belangrijk in Lampje. Water staat voor gevoelens, voor een onderbewuste stroom. Djurre heeft in zijn muziek altijd een intuïtieve stroom van emoties, die wonderwel aansluit bij dit boek. Het is een heel gevoelig boek en ik vind de muziek van Djurre ook heel gevoelig. Dat was de aanleiding om hem te vragen. De soundtrack van Lampje wordt een mix van de muziek die we al van hem kennen en nieuwe muziek.”

Groeilessen
Lampje is dan wel stoer, maar eigenlijk is het een emotioneel boek…
Moniek: “Het boek lees je op avonturenniveau, maar ook op intermenselijk niveau. Het gaat over veel gebieden waar je als kind soms maar half van begrijpt hoe het in elkaar zit. Je moet doorlezen om de diepere emotionele lijn te snappen. Ik vind het heel knap hoe Annet de worsteling beschrijft tussen Vis en Lampje. Hoe ze zich groothouden ten opzichte van elkaar, hoe ze proberen te voldoen aan de normen van hun ouders. Die relatie tussen die twee kinderen vind ik heel herkenbaar, ook voor volwassenen. Hoe kunnen we elkaar begrijpen, contact maken? Ze houden vol en het zijn geen heiligen. Ze zijn heel menselijk, niet goed of fout. In het begin zijn de stemmen van die ouders heel belangrijk, maar ze leren om los van hun ouders te denken. Lampje denkt dat ze dom is. Ze kan niet lezen, is niet naar school geweest, maar ze heeft een gevoelige intuïtie en op den duur ontdekt ze dat ze helemaal niet dom is. Dat ze met haar open blik prima in staat is zich te redden. Vis wordt heel erg gedomineerd door wat zijn vader vindt. Geleidelijk aan valt hij meer samen met wie hij zelf is in plaats van wat hij moet zijn. Deze route van de twee kinderpersonages hebben veel groeilessen in zich, ook voor volwassenen. De andere personages zijn meestal ook niet alleen maar goed of slecht. Hoewel het boek een sprookjesachtige sfeer heeft, zijn het ook gewoon mensen met dilemma’s en worstelingen. Je krijgt voor ieder personage compassie.”

Zwarte huis
Hoe ga je dit alles vormgeven?
Moniek: “Het moeilijkste van theater is dat je geen filmlogica hebt. We zijn op zoek naar een schilderachtige ruimte waarin je alle veranderingen doormaakt: van de vuurtoren naar het zwarte huis, naar de kermis, naar de haven. Maar we zijn er niet op uit om dat realistisch uit te beelden. We denken nu aan beelden op verschillende schaal naast elkaar. Die wisselingen moeten op simpele manieren worden vormgegeven. Via het verhaal moet je snappen waar je bent en dan is het fijn als de ruimte geleidelijk aan verandert, op de maat van de emotionele groei van de personages.”

Lampje gaat op 14 december 2019 in première en toert tot en met 5 april 2020 door heel Nederland. Klik hier voor meer info!