Maas theater dans podium

Privacy ABC

We zoomen even uit en nemen je mee in de wereld van privacy. Wat is privacy eigenlijk? Hoe oud is het internet? En wat is het verschil tussen gewone data en BIG data?


Privacy
Wat is privacy en wanneer ontstond het?
Privacy betekent dingen kunnen doen zonder dat de buitenwereld zich daarmee bemoeit of er weet van heeft. Privacy beschermt onze eigen ruimte. Het is een heel breed begrip. Met privacy beschermen we onze persoonsgegevens. Maar privacy geldt ook voor ons eigen lichaam, onze woning, ons gezinsleven en onze vertrouwelijke communicatie. Het woordenboek De Van Dale omschrijft privacy als: “De persoonlijke vrijheid, het ongehinderd, alleen, in eigen kring of met een partner ergens kunnen vertoeven; gelegenheid om zich af te zonderen, om storende invloeden van de buitenwereld te ontgaan, een toestand waarin een mens er zeker van is dat zonder zijn toestemming zo weinig mogelijk andere mensen zich op zijn terrein zullen begeven.” Later is dit uitgebreid met: “Zelf bepalen wie welke informatie over ons krijgt.”

Voor 1800 was er nauwelijks privacy. Kinderen en ouders sliepen meestal in dezelfde ruimte. Alleen in een kasteel of in de huizen van rijke gezinnen hadden mensen een eigen (slaap)kamer. Baby’s werden geboren in de aanwezigheid van hun broertjes en zusjes. In de 19-de eeuw zorgden industrialisatie en verstedelijking voor een nieuwe, anonieme levenswijze. Door centrale verwarming hoefde niet iedereen in dezelfde ruimte te slapen. Doordat de fotografie werd uitgevonden kwamen er pikante foto’s van beroemde mensen in de krant. Die mensen begonnen daar rechtszaken tegen te voeren. Met als resultaat dat na 1870 in de Verenigde Staten ‘privacy’ een formeel begrip werd. In de 20-ste eeuw is er met de komst van het internet naast privacy in de ‘fysieke wereld’, ook veel behoefte aan privacy online.

Het internet
De voorloper van het internet was er al in 1969. Dat was een computernetwerk van het Amerikaanse Ministerie van Defensie. Het ministerie was op zoek naar een communicatiemiddel dat nog steeds zou werken als bepaalde delen van de wereld niet meer bereikt konden worden met telefoon of post.
Het internet bleef een tijdje zoals het was, tot in de jaren ’80 het netwerk in de Verenigde Staten beschikbaar werd gesteld aan scholen, overheidsinstellingen en bedrijven. Daarna was het een kleine stap om het internet ook naar andere landen uit te rollen. In 1991 werd het World Wide Web (www) ontwikkeld. Pizza Hut was in 1994 één van de eerste bedrijven waar je via een website een bestelling kon doen.
Op dit moment kunnen we ons niet meer voorstellen dat we geen internet hebben. We gebruiken het om informatie op te zoeken, om e-mails te sturen, om spullen te kopen, et cetera. We gebruiken het niet alleen op de computer, maar ook op tablets en smartphones. De gegevens van alle gebruikers bij elkaar zijn big data.

Big data
Wanneer zijn data ‘big’? Als een of meer sets data of databases te groot zijn om met gewone systemen te onderhouden.
De hoeveelheid data die wordt opgeslagen op internet, groeit enorm hard. Dit komt doordat consumenten zelf steeds meer data opslaan in de vorm van bestanden, foto’s en films, bijvoorbeeld op Facebook of YouTube. Maar ook doordat steeds meer apparaten zelf data verzamelen, opslaan en uitwisselen, het zogenaamde internet der dingen. Niet alleen de opslag van deze hoeveelheden is een uitdaging, ook het analyseren van deze data speelt een steeds grotere rol. Deze data bevatten immers een schat aan informatie voor de wetenschap én voor marketing- en commerciële doeleinden. En waar een schat ligt, moet je graven: data mining

Data Mining
Bedrijven, wetenschappers en de politie zoeken naar heel veel gegevens van heel veel mensen om te kijken of ze een patroon in het gedrag van mensen kunnen ontdekken. Als dat zo is, kunnen ze daarmee het gedrag van mensen of systemen voorspellen en daarmee profielen maken (profilering). Een supermarkt kan bijvoorbeeld aankoopgegevens analyseren en zo ontdekken dat als er veel hamburgers verkocht worden, de broodjes die dag ook hard gaan. Daar kunnen ze dan rekening mee houden bij het indelen van de winkel. In het theater wordt er ook gebruikt van gemaakt. Heb jij bijvoorbeeld eerder een kaartje gekocht voor de voorstelling CASH, dan voorspellen we dat de voorstelling Sell Me Your Secret (van dezelfde makers als CASH) ook wel iets voor jou kan zijn en sturen we je een mail… Maar je kunt met data mining ook een redelijk nauwkeurige inschatting maken van iemands inkomen of gezinssituatie, en belangrijke gebeurtenissen in iemands leven voorspellen, zoals een huwelijk of een zwangerschap.

Profilering
Profilering is het verzamelen, analyseren en combineren van (persoons)gegevens met als doel iemand in te delen in een bepaalde categorie, een hokje. Met profilering kan een organisatie ook het gedrag van mensen voorspellen, een beslissing over hen nemen en mensen beoordelen aan de hand van een (risico)profiel. Zowel bedrijven als de overheid passen profilering toe. Bedrijven doen dit om de winst te vergroten, bijvoorbeeld door mensen persoonlijke advertenties te tonen. Bij de overheid is profilering een vorm van risicomanagement, bijvoorbeeld bij grenscontroles.

Het internet der dingen
Niet alleen mensen zijn online, maar ook steeds meer dingen. Denk aan machines, horloges, auto’s, de thermostaat en de koelkast. Ze vormen samen het ‘internet of things’, oftewel het internet der dingen. Het internet der dingen biedt oneindig veel mogelijkheden. We kunnen bijvoorbeeld nu al onze smartphone als afstandsbediening gebruiken. En in de nabije toekomst kan het problemen rondom energie en milieu, criminaliteit, gezondheidszorg en onderwijs oplossen. Smart homes zijn huizen waarin allerlei apparaten verbonden zijn met internet. Bewoners kunnen van een afstand inloggen en alvast de temperatuur regelen en de wasmachine aanzetten. Maar… als al die apparaten verbonden zijn met internet, dan blijft er weinig van onze privacy over. Hoe meer dingen met het internet verbonden zijn, hoe meer onze persoonlijke leefomgeving gevoelig wordt voor hackers. Wat als iemand van een afstand je auto kan besturen, of ervoor kan zorgen dat je auto niet meer kan remmen? Of de pacemaker van je opa kan uitzetten?

Hacker
Een hacker is een persoon die zonder toestemming een computernetwerk binnendringt door de beveiliging te kraken. Hij of zij doet dat niet altijd met de bedoeling om illegaal informatie te verkrijgen, maar vaak ook om aan te tonen dat het netwerk onvoldoende beveiligd is. Hackers onderling maken het onderscheid tussen hackers en crackers. Crackers hebben een crimineel of vernielzuchtig doel. Hackers kraken een computernetwerk als uiting van creativiteit (de kunst van het bouwen) of als goedbedoelde handeling, zoals zoeken naar veiligheidslekken om deze later te kunnen dichten. Zulke hackers noem je ook wel ethische hackers. Edward Snowden is een bekend voorbeeld. Soms huren bedrijven hackers in om de beveiliging van hun systemen te testen.

Edward Snowden
Edward Snowden (1983) werkte bij de CIA (de inlichtingendienst van Amerika) en daarna als systeembeheerder voor de Amerikaanse afluisterdienst NSA. In juni 2013 overhandigde hij een grote hoeveelheid geheime documenten over Amerikaanse spionageactiviteiten aan enkele journalisten. The Washington Post, The Guardian en andere media publiceerden deze stukken. Op 14 juni 2013 kwam er een een arrestatiebevel van de FBI wegens spionage tegen Snowden. De vraag is: is hij een held of een landverrader? Veel Amerikaanse politici beschuldigen hem van verraad en misdaad, en noemen hem een narcist die in de gevangenis thuis hoort. Veel Amerikaanse burgers zien hem juist als held die de vinger op de zere plek van de Amerikaanse privacywetgeving wist te leggen. Lees de artikelen over Snowden in The Post Online en NRC. Na de onthullingen van Snowden is het gebruik van Tor enorm toegenomen.

Tor, het anonieme web
Tor is de afkorting van The Onion Router, een speciaal netwerk waarmee je anoniem kunt surfen en geblokkeerde websites kunt bezoeken. Met Tor kun je je ip-adres verbergen, waardoor websites via cookies geen profiel kunnen samenstellen. Anoniem surfen is interessant voor onder andere journalisten, advocaten en rechercheurs die hun identiteit verborgen willen houden. Tor wordt ook gebruikt in landen als China, waar veel sites geblokkeerd zijn. Door het gebruik van Tor kunnen Chinezen de firewall van hun overheid omzeilen. Tor is populair geworden sinds de onthullingen rondom de afluisterpraktijken van overheden (Snowden, WikiLeaks). Tor biedt veiligheid maar de anonieme communicatie via Tor kan ook misbruikt worden, bijvoorbeeld voor drugshandel.

Bronnen: Wikipedia, Mediawijsheid.nl, De Correspondent, Autoriteit Persoongesgegevens, NRC, NU.nl

Kortom…
De discussie over privacy in deze tijd wordt steeds belangrijker. Hoe meer we online doen, hoe kwetsbaarder we worden. Aan de ene kant zorgen nieuwe ontwikkelingen voor meer gemak. Het is handig als je met je mobiel de deur uit gaat, jouw voordeur dan weet dat de deur op slot moet. Maar iemand die jouw mobiel steelt of hackt, loopt dan zonder sleutel je huis binnen. En onze wetgeving is nog helemaal niet aangepast aan de nieuwste ontwikkelingen. Het wordt een spannende tijd waarin het belangrijk is om bij elke stap af te wegen of het gemak tegen het gevaar opweegt.