Maas theater dans podium

Interview

“We pellen de identiteit af tot we een streepje zijn”

Na haar voorstelling over narcisme Solo van Nas & Jim, een muzikale egotrip, kiest Nastaran Razawi Khorasani in Uniform voor de groep en onderzoekt de kracht van het collectief, van gemeenschappelijkheid. Uniform (een ode aan de meeloper) ging in première op Oerol Terschelling in 2018 en wordt wegens succes hernomen. We vroegen Nastaran naar haar motieven en inspiratiebronnen.

Voorbij het eigen ego
Je onderzoekt in Uniform het fenomeen opgaan in de groep en de kracht van collectiviteit. Waarom wil je het over dit onderwerp hebben?
“We leven in een sterk geïndividualiseerde wereld en kiezen vaak voor onszelf. We zijn voortdurend bezig met wie we zelf zijn, wat onze mening is, willen ons geluid laten horen, onze stempel drukken. Dat is echt iets van deze tijd. Ik  heb bewondering voor mensen die zichzelf durven te vergeten en helemaal kunnen opgaan in een groep. Dus niet alleen bezig zijn met ‘wat wil ik’, maar ook met ‘wat wil de groep’. Die wens om voorbij ons eigen ego te willen gaan, komt mede door de alomvattende rol van social media. Niet dat ik nu expliciet iets over social media wil maken, maar daar zie je wel hoe het voortdurend gaat om het eindeloos profileren van jezelf. Ik ben daar wel een beetje klaar mee. En ik merk om me heen dat meer mensen er zo over denken. In Uniform doen we een poging om die nieuwe afkeer van het ego te laten zien.”


Groter plaatje
Het thema collectiviteit is ook erg actueel, er zijn wereldwijd demonstraties
“Ik heb het idee dat dit thema momenteel de jeugd en volwassenen meer dan ooit aanspreekt. Bij de milieuprotesten in Nederland zie je allemaal jonge mensen strijden voor een groter geheel. Net als de studenten in Hong Kong en in januari gingen ook groepen jonge mensen in mijn geboorteland Iran de straat op om te demonstreren. Dat kwam samen met waar we het in de voorstelling over hebben, over de noodzaak om het individuele geluk los te laten en te strijden voor het grotere plaatje, voor het gezamenlijke geluk.”

Vrijheid
Wat doet de onrust in Iran met jou als maker?
“Ik was in de zomer in Iran. Die reis heeft alles op scherp gezet: hoe ik naar het leven kijk, naar theater. Er wordt in Iran zoveel verboden, er is zoveel censuur. Je mag niet vrij spreken. Hier in Nederland heb ik die vrijheid en dat podium wel. Ik voel een soort verplichting, meer dan ooit, om me uit te spreken over het regime daar. Iets wat de mensen daar niet mogen en wat ik wel kan hier. Dat doe ik in de voorstelling niet echt, maar als ik de kans krijg, dan spreek ik me uit.”

Synchroonzwemmen
Kun je iets vertellen over jouw inspiratiebronnen?
“Mijn eerste inspiratiebron is volksdans, omdat dat voor mij een ultieme manier is van samenkomst, met de groep iets doen voor de groep. Ik heb een grote liefde voor volksdansen, ik deed dat als kind al. Het is de beste manier om jezelf te vergeten en om samen te zijn, te dansen. Het dwingt je in het gareel, in de pas te blijven. Die dwang is tegelijkertijd de keerzijde van dit alles. Uniform laat ook zien hoe wrang zo’n gesloten samenleving kan zijn. We tonen ook de schaduwkant van het collectief, aan het einde van de voorstelling als we in streepjes eindigen. Wil je dat? Word je daar nu echt gelukkig van? Die vragen stel ik aan het publiek in plaats van alleen antwoorden te geven. Hoe werkt de mens, de wereld, het leven? Zo kwam ik bij heel andere, duistere inspiratiebronnen terecht: sekteleiders en sekten. Het collectief heeft namelijk ook zijn donkere kanten: afzondering en onderdrukking bijvoorbeeld. Denk aan iconische sekteleiders als Jim Jones, Charles Manson, Bhagwan, dat soort bewegingen. Nog een inspiratiebron is het communisme: het ideaal van gelijkheid, van eenheid, maar ook de architectuur, de esthetiek. Daar is voor mij werkelijk iets wonderschoons aan. Mijn ouders waren vroeger communist. De massive games in Noord-Korea, daar kan ik uren naar kijken. Grote groepen mensen die een choreografie dansen vind ik heel mooi. Ik val voor synchroniciteit, van synchroon zwemmen tot precision walking tot flash mobs. De precisie ervan en het oog voor detail daarin, daar heb ik een grote liefde voor.”

Energie
Is jouw Iraanse afkomst nog van invloed?
“In de choreografie van Uniform merkte ik dat ik richting Perzische dans ging. Ik had wilde plannen om verschillende volksdansen te tonen, iets te doen met Chinese dans, maar ik kwam steeds terug bij de dansen uit het Midden-Oosten. Dat vloeit ook door mijn aderen. Als ik met mijn familie zo’n dans doe op een bruiloft, dan is dat een gelukzalig samenzijn. Iedereen wordt vrolijk en blij, er komt een bepaalde energie los die ik alleen daar kan ervaren. Die energie voel ik minder als ik hier in mijn eentje in een club sta te dansen. Als ik in Iran ben, dan kan ik mijn leeftijdsgenoten benijden om de flexibiliteit die ze hebben om mee te gaan met de groep. Voor hen zijn ‘het ik’, ‘mijn wil’ en ‘mijn mening’ veel minder van belang. Dat is een enorm verschil met hoe ik hier in Nederland ben opgegroeid. Ze zijn even oud en ambitieus als ik, maar gaan veel makkelijker op in een groep.”

Streepje
Kunnen we ook nog een knipoog verwachten zoals we van je gewend zijn?
“Ja, eigenlijk gaan we net als in Solo van Nas & Jim lekker aan de haal met het fenomeen individu. Mensen kunnen soms zo enorm in hun eigen ik opgaan dat ze een karikatuur worden van zichzelf. Daar zien we de humor wel van in. Verder blijkt in Uniform het individu uiteindelijk ook alleen maar iets dat we op ons zelf hebben geplakt, een plaatje, een inwisselbare buitenste laag. Tijdens de voorstelling pellen we de identiteit af tot we uiteindelijk niets zijn, tot we een streepje zijn.”

Info: www.maastd.nl/uniform