fbpx

Maas theater dans podium

Terugblik: Finale Bazen Verbazen

LAAT ZE STRALEN!
Daar staan ze. Twintig jongeren uit het hele land die minutenlang worden toegejuicht. Ze stralen! Zojuist is het toneelstuk afgelopen waar ze nog geen dag aan konden oefenen. En het lukte! Bij Maas theater en dans in Rotterdam vieren we samen het succes van Bazen Verbazen. Anderhalf jaar heeft Maas op tien Praktijk- en VSO-scholen met jongeren en theater gewerkt. Vandaag is de wrap-up, de zaal staat op voor hen en laat ze stralen!

We want more
De stralende Zeeuwse Sanne staat me in de pauze te woord. “Het liefst sta ik voor een grote groep te presenteren!” Theater heeft haar blijkbaar vertrouwen gegeven in eigen kunnen. Een meisje dat in haar schoolse leven vooral leerde wat ze níet kon, zegt nu beslist: “Als je iets wil, moet je er voor gaan!” Gelijk heeft ze. “Dit is de leukste dag van mijn leven!” roept één van de jongeren ongevraagd door de zaal. En een maatje voegt toe: “Dit is de eerste keer dat er iets wél  gelukt is…” Het is duidelijk dat deze theater-sessies met hen iets gedaan hebben. Ze willen meer.

Leerlingen verbazen bazen
Voor dat ‘meer theater’ is een divers gezelschap op maandagmiddag 26 juni naar Rotterdam gekomen. Vertegenwoordigers van praktijkscholen en het ministerie van OCW, mensen uit fondsen en de theaterwereld, ouders en docenten. De kernvraag was wat het project Bazen Verbazen opgeleverd had en of er kansen zijn voor een vervolg of voor opschaling. De gedachten achter de theaterproductie Bazen Verbazen is simpel. Kunnen we met theater jongeren die een kans-achterstand hebben richting arbeidsmarkt, zodanig versterken dat ze steviger tevoorschijn komen en hun aanstaande bazen verbazen? Maas theater en dans, Diversion, Fonds 21, Gak en VNO-NCW tekenden voor de realisatie en keken vandaag samen terug. Werkte het?

Het werkt!
“Voor de jongeren die meedoen werkt het zeker”, zegt Martine Schuijer van VNO-NCW. Ze is onder de indruk van de effectiviteit van theater in het versterken van de zelfwaarde van jongeren. Maar ik hoor een ondertoon. “Klopt” zegt ze, “het zou fijn zijn als veel meer werkgevers de avonden bijgewoond hadden. Het bereik is nog te klein. Teveel bazen hebben nog een achterhaald beeld van wat jongeren met een Praktijkschool diploma kunnen.” De groei van de arbeidsmarkt zorgt er voor dat we ook deze jongeren nodig hebben en ze kunnen meer dan je denkt. Voor Joeri heeft Bazen Verbazen zeker gewerkt. Toen hij met de Goese groep de presentatie gaf, zat er een werkgever in de zaal die zo van hem onder de indruk was dat hij daar nu stage mag lopen.

Mensen zijn verhalen
Mark Mieras, wetenschapsjournalist en natuurkundige is ingevlogen om duidelijk te maken hoe het kómt dat theater zoveel teweegbrengt. Hij begint met de reactie van een jongen: “Dit is de eerste keer dat iets wél gelukt is”. Waarom zegt iemand dat? Omdat hij eindeloos vaak het rode potlood gezien heeft. Fout. Fout. Weer fout. Mieras legt uit dat deze nadruk op foutloos presteren funest is. Mensen zijn geen optelsommen van rapportcijfers. Mensen zijn verhalen. Uit alles wat we doen en horen, meemaken en zien, bouwen we een beeld van onszelf. Ieder mens heeft een idee van wie hij is en wat hij kan, het innerlijke verhaal. Dat verhaal dat we bouwen over onszelf, helpt ons om te selecteren wat we onthouden en om te kiezen wat we willen. Zo vormt zich dag aan dag het verhaal van ons leven. Hij laat scan-beelden zien waaruit blijkt dat bij tieners erg veel activiteit is in de hersengedeelte die voor dit ‘verhaal maken’ verantwoordelijk zijn. Ze zijn druk met image-building en dat is levensbelangrijk.

Presteren onder druk
Wat we geloven van onszelf bepaalt in hoge mate wat we doen en durven. Vooral hoe we reageren op stress. En hoe we omgaan met ongemak. Wie fier rechtop durft staan, presteert beter onder druk. De pianiste Maria Perez zat in 1999 in zo’n situatie van ongemak. Ze had het verkeerde stuk voorbereid en ontdekte dat terwijl het orkest net begon. Even zie je haar aarzelen. Zal ze onder de piano kruipen? Wegrennen? De dirigent bemoedigt haar: “Je kunt het, vorig jaar deed je dit ook met ons!” En dan begint ze. Uit het hoofd speelt ze vlekkeloos mee. Mensen hebben een ingebouwd angstsysteem wat ons hard doet wegrennen of vechten. We hebben een schaamtesysteem wat ons doet verkrampen. Maar er is ook nog een creatief systeem, wat langs lijnen van toenadering en spel, creativiteit en humor een heel andere uitweg zoekt. Theater is bij uitstek geschikt dat laatste te ontwikkelen.

Meer kunst in het curriculum
De paneldiscussie wordt kundig geleid door Stephanie Afrifa. Zelf was ze ook ooit op het VMBO begonnen. Als tiener verhuisde ze naar Rotterdam en ze genoot van de openheid, van het “niet meer een uitzondering zijn als meisje met een donkere huidskleur”. Ze pakte de kansen en stroomde door naar de universiteit. In de discussie is iedereen het er over eens dat theater als middel voor zelfkennis enorme maatschappelijke waarde heeft. De zoektocht is wel hóe er dan meer aandacht voor kunst kan komen in het reguliere onderwijs. Huub Poels van de Praktijkscholen wil dat de scholen er bewuster zelf voor gaan kiezen. Rianne Koelmans van Fonds 21 staat klaar om initiatieven van instellingen rond educatie en toneel startsteun te verlenen. Martine Schuijer benadrukt dat we werkgevers moeten laten zien hoe toneel helpt aan het vormen van betere werknemers. Stephanie vraagt de jongeren of ze meer toneel zouden willen. Een volmondig “ja” volgt. Naast mij vraagt een tiener even later ongelovig: “Gaat dat ook echt gebeuren, voor ons?” Haar vraag vervliegt en vindt geen antwoord… Vanmiddag worden waardevolle contacten gelegd, maar grote keuzes zijn aan de politiek. Misschien zou een dosis theater onze politici ook wel goed doen!

Vuur in je buik
Het open slot neemt niet weg dat we een fantastische middag hebben. Boeiend vind ik wat Mieras over de cellist YoYoMa vertelde. Die heeft veel getalenteerde kinderen langs zien komen, maar wie breekt nu echt door? De kinderen die volgens hem “vuur in de buik” hebben. Kinderen met een diepe innerlijke overtuiging. Mieras laat zien dat zo’n innerlijk verhaal vooral groeit op de bodem van succes en bemoediging. Dus: gun jongeren de schijnwerpers. Bemoedig ze. Laat ze stralen! Applaudisseer hartelijk voor hen. Zo leren ze in zichzelf te geloven en anderen te vertrouwen.

Schitterend
Deze middag zit ik naast Cor en Janette Molendijk. Ze komen om hun zoon Leon in actie te zien. Hij schittert! En ik kijk even opzij terwijl Leon naar voren stapt. Zij schitteren ook. Net als die jongen die uitroept: “Dit is de eerste keer dat iets wél gelukt is!”  Mark Mieras heeft me geholpen om zijn uitroep dieper te pakken. Hier begint een herschrijfproces van het innerlijke verhaal van die jongen, een herprogrammering van zijn denken. Daarom klap ik dubbel zo lang als normaal. Laat ze stralen!

Tekst: Bram Dingemanse (26 juni 2017)
Foto’s: Fred Ernst